تاریخ روانشناسی (2): درمان از طریق متهکاری در جمجمه
شواهدی وجود دارد حاکی از اینکه انسانها دستکم از عهد نوسنگی عمل تِرِفین (متهکاری) را انجام میدادهاند، یعنی جمجمهی سر انسان را به قصد درمان میشکافتند. نخستین شواهد در جمجمههای کشفشده در حفاریهای باستانشناسانه در دههی 1860 در کشور پرو به دست ما رسیده است. اما اروپاییان آن زمان تردید داشتند که مردمان بومی توانسته باشند چنین رویهی درمانیای را به اجرا درآورند. در طی بیست سال پس از این تاریخ شواهد متعددی انباشته شد مبنی بر اینکه عمل ترفین در جهان باستان شایع بوده است. در واقع از میان 120 جمجمهی ماقبل تاریخ که در مکانی در شمال فرانسه کشف شده بود و سابقهاش به سال 6500 پیش از میلاد میرسید، در 40 جمجه جای سوراخ ترفین وجود داشت. اما اینکه چرا ترفین انجام شده بود روشن نبود.
در متون پزشکی یونان باستان گزارشهایی دربارهی استفاده از عمل ترفین در درمان زخمهای سر وجود داشت. در دوران روم، جالینوس—پزشک، جراح و فیلسوف رومی—گزارش داده است که عمل ترفین درمان متعارفی برای تسکین فشار روی مغز یا برداشتن قسمتهای آسیبدیده است. از زمان کشف جمجمههای ترفینشده، در آمریکای مرکزی و جنوبی تعداد بیشتری از این گونه جمجمهها یافت شدهاند.
در ابتدای دوران مدرن در اروپا، شواهد فراوانی هست حاکی از اینکه عمل ترفین یک عمل جراحی متعارف برای درمان زخمهای سر بوده است. این عمل با ابزارهای بهبودیافته تا قرن نوزدهم نیز دوام داشت. در این زمان هنوز انجام ترفین در خانهها معمول بود. اکنون هم این عمل برای درمان خونریزی در جمجمه استفاده میشود—هرچند که تحت این نام انجام نمیشود.
این مطلب را که چرا در دوران ماقبل تاریخ عمل ترفین انجام میشده است، به یقین نمیتوان دانست. اما اگر شواهد در دسترس از گزارشهای اولیه را بررسی کنیم، مشخص میشود که ترفین احتمالا برای درمان بیماریهای روانی نیز استفاده میشده است. سابقهی این گزارشها به قرن دوازدهم باز میگردد، در آن دوران عمل ترفین برای درمان افسردگی و دورههای شیدایی استفاده میشده است.
استفاده از مداخلهگر فیزیکی برای درمان بیماری روانی طلیعهی درمانهای خونگیری و تصفیهی خون برای جنون است که در ابتدای دوره مدرن رایج بودهاند. همچنین روش مذکور طلیعهی استفاده از لوبوتومی [برش و آسیب تعمدی در بخش لوب قدامی مغز] برای درمان بیماریهای روانی پیشرفته نیز هست.
ترجمه از
Pickren, Wade. E, The Psychology Book: From Shamanism to Cutting-edge Neuroscience,Sterling New York, 2014
کلمات کلیدی: روانشناسی، تاریخ روانشناسی، درمانگری
